Stan kupljen na kredit tokom braka – kome pripada nakon razvoda?

Jedno od dosta čestih pitanja koje se pojavljuje u praksi porodičnog prava jeste šta se dešava sa stanom koji je kupljen na kredit tokom trajanja braka nakon razvoda supružnika.

U praksi, sledeće situacije su veoma česte:

kredit glasi samo na jednog supružnika
samo jedan supružnik je upisan kao vlasnik u katastru
učešće za kupovinu stana dali su roditelji jednog supružnika
rate kredita su otplaćivane iz zajedničkih prihoda tokom trajanja braka

Upravo zbog toga često dolazi do pogrešnog zaključka da stan automatski pripada onome:

na koga glasi kredit ili
ko je upisan kao vlasnik nepokretnosti.

Međutim, pravna situacija je znatno složenija.

Zajednička imovina supružnika

Prema pravilima Porodičnog zakona, imovina koju supružnici steknu radom tokom trajanja bračne zajednice predstavlja njihovu zajedničku imovinu.

To u praksi znači da činjenica:

da kredit glasi samo na jednog supružnika ili
da je samo jedan supružnik upisan u katastar,

ne mora automatski značiti da je stan njegova posebna imovina.

Sud u svakom konkretnom slučaju procenjuje:

kada je nepokretnost stečena,
iz kojih sredstava je finansirana kupovina,
na koji način su supružnici učestvovali u stvaranju i održavanju zajednice života,
kao i da li postoji jednak doprinos oba supružnika u sticanju imovine.

Da li je bitno na koga glasi kredit?

U praksi se veoma često smatra da stan pripada supružniku koji je formalno korisnik stambenog kredita.

Međutim, kreditni odnos sa bankom i svojinski odnosi između supružnika nisu isto pravno pitanje.

Banka procenjuje kreditnu sposobnost i određuje ko će biti dužnik po kreditu, dok se pitanje zajedničke imovine procenjuje prema pravilima porodičnog prava.

Zbog toga nije retka situacija da:

kredit glasi na jednog supružnika,
a da sud ipak utvrdi da stan predstavlja zajedničku imovinu supružnika.

Šta ako su roditelji jednog supružnika dali novac za učešće?

Ovo je, takođe, jedno od čestih pitanja koja se javljaju u praksi.

Ukoliko roditelji jednog supružnika daju novac za kupovinu stana, postavlja se pitanje:

da li je taj novac bio poklon samo njihovom detetu,
ili je dat bračnoj zajednici.

Od odgovora na navedena pitanja zavisi da li će sud utvrditi da je doprinos jednog supružnika u sticanju zajedničke imovine bio veći, što može rezultirati i većim suvlasničkim udelom na nepokretnosti, ili će ostati na snazi zakonska pretpostavka da su doprinosi supružnika jednaki, pa samim tim i njihovi udeli.

Kako sud procenjuje doprinos supružnika?

Doprinos supružnika ne procenjuje se isključivo kroz visinu zarade ili direktno plaćanje rata kredita.

Sud uzima u obzir i:

vođenje domaćinstva,
brigu o deci,
podršku drugom supružniku,
kao i svaki drugi oblik doprinosa bračnoj zajednici.

Iz tog razloga, činjenica da je jedan supružnik imao veća primanja ne znači automatski da ima isključivo ili pravo na veći udeo u nepokretnosti stečenoj tokom braka.

Šta se dešava sa preostalim kreditom nakon razvoda?

Pitanje podele stana često je povezano i sa pitanjem daljeg otplaćivanja kredita.

U praksi su moguća različita rešenja:

da jedan supružnik zadrži stan, uz novčano obeštećenje drugog supružnika i nastavak otplate preostalog kredita
da se stan proda i da se iz kupoprodajne cene zatvori kredit,
ili da supružnici sporazumno urede međusobne odnose u vezi sa otplatom preostalih obaveza.

Važno je imati u vidu da sporazum između supružnika ne proizvodi automatski dejstvo prema banci, osim ako banka na to izričito pristane.

Šta ako jedan supružnik nakon razvoda sam nastavi da otplaćuje kredit?

U praksi se često dešava da nakon prestanka zajednice života samo jedan supružnik nastavi da otplaćuje kredit za nepokretnost koja predstavlja zajedničku imovinu.

Ukoliko sud utvrdi da su udeli supružnika u toj imovini jednaki, supružnik koji je samostalno otplaćivao kredit može imati pravo da od drugog supružnika potražuje deo novčanih iznosa koji je isplatio preko svog suvlasničkog udela, najčešće u visini polovine plaćenih mesečnih anuiteta.

Sporazumno rešavanje odnosa

Iz ugla prakse, sporazumno uređivanje imovinskih odnosa između supružnika gotovo uvek predstavlja bolje rešenje od dugotrajnih sudskih postupaka.
Sudski sporovi koji se odnose na zajedničku imovinu često:

dugo traju,
uključuju finansijska veštačenja,
stvaraju dodatne troškove
i dodatno produbljuju konflikt između bivših supružnika.

Zaključak

Kada je stan kupljen na kredit tokom trajanja braka, odgovor na pitanje kome pripada nakon razvoda ne zavisi samo od toga:

na koga glasi kredit,
niti ko je upisan kao vlasnik u katastru.

Ključno pitanje jeste da li je nepokretnost stečena radom tokom trajanja bračne zajednice i kakav je bio doprinos supružnika njenom sticanju.

Upravo zbog brojnih praktičnih i pravnih nijansi, svaka situacija zahteva pojedinačnu pravnu procenu.

Oblast prava o kojoj sam pisao u ovom tekstu regulisana je odredbama Porodičnog zakona Republike Srbije. Tekst zakona može se pročitati na sledećem linku:
https://pravno-informacioni-sistem.rs/eli/rep/sgrs/skupstina/zakon/2005/18/7/reg

Photo by Chaz McGregor on Unsplash

Stan kupljen na kredit i deoba imovine